در بطلان هضم و تخمه شيخ الرئيس ابو على سينا در اين بطلان هضم و تخمه مىفرمايند در علامت اين‌ها بعضى از علامت بطلان هضم و تخمه ورم صورت و ضيق النفس و سنگينى سر و درد معدة و فواق و كسل و كندى حركات و زردى رنگ و نفخ شكم و ناف و آروغ ترش و بدبو و غثى و قىء و باز شدن شكم بحدّ افراط و يا بسته شدن آن بحدّ افراط انتهى و مىگوئيم علاج مادى اين تخمة و بطلان هضم قى آوردن است بانتيمون قى و يا بتخم ترپ و عسل و نيز تليين طبيعت نمودن است و مسهل استعمال نمودن بحبّ كبريتى مذكور بتدريج تا معدة پاك گردد و روزه گرفتن براى اين‌گونه امراض بسيار مفيد است و ترك طعام كنند به اندازه طاقت آنها و اكتفا كنند بكمى از غذا تا اندازه كه طاقت دارند و رياضت كردن و حمام رفتن تا اندازه كه عرق سرازير شود و عرق آوردن درصورتىكه امتلائى در معدة نباشد و الّا خواب طويل كنند زيرا خواب طويل ما دامى بحدّ افراط نرسيد سبب هضم شدن غذا مىگردد و بعد از خواب حركت كنند زيرا در حركت كردن است دفع غذا از معدة و اگر بعد از خواب حركت نكنند غذاى هضم‌شده در معده مانده باعث تخمه و آروغ ترش مىگردد پس اعم از اين كه خواب طويل در مريض باشد يا در سالم باشد بعد از آن حركت كردن لازم است و البته دفع موادّ از معدة كه داراى تخمة و بطلان هضم است لازم است تا در معالجه صائب گردند صاحبان اين مرض و بعد از امساك از غذا بايد غذا بخورند بتدريج تا سير شوند نه يك دفعه زيرا معدة ضعيف و دفعة سبب عجز و ضعف مىگردد در معدة از هضم بيشتر و علاج سازج يعنى ماده بدون مادة علاج سوء مزاجات ساده است درصورتىكه در حرارت ؟ ؟ ؟ شد با عطش بسيار باشربه مبرده و اگر از روده شد معاجين حارة است